Υπήρξε μια εποχή όπου η Καλλιθέα, με ρόστερ παικτών από χαμηλότερες κατηγορίες κι εξαιρετικά χαμηλό μπάτζετ, επιδίωξε να παίξει με έναν τρόπο παιχνιδιού που σπάνια βλέπουμε στα ελληνικά γήπεδα.
Ο Τάκης Γκώνιας παρουσίασε ένα άρτια γυμνασμένο σύνολο και το προσάρμοσε σε ένα τακτικό πλάνο άκρως ποδοσφαιρικό και συνάμα σουρεαλιστικό, το οποίο είχε πολύ μεγάλο ρίσκο.
Μπορεί το αποτέλεσμα να μη το μάθαμε ποτέ, όμως έμεινε πίσω μια ιστορία που αξίζει να ειπωθεί.
Βήμα πρώτο: Προετοιμασία
Το καλοκαίρι του 2016, ο Τάκης Γκώνιας ανέλαβε την Καλλιθέα μέσα σε ένα περιβάλλον περιορισμένων πόρων και επιλογών. Παρά το γεγονός πως είχε ένα ρόστερ που απαρτιζόταν κυρίως από παίκτες των χαμηλότερων κατηγοριών, δεν άλλαξε τη φιλοσοφία του. Επέλεξε να παίξει ποδόσφαιρο, δίνοντας έμφαση στο παιχνίδι και όχι απλώς στην επιβίωση.
Η προετοιμασία που ακολούθησε ήταν αρκετά ιδιαίτερη και σίγουρα πολύ διαφορετική απ' ότι είχαν συνηθίσει οι ποδοσφαιριστές. Ο Τάκης Γκώνιας μετέδιδε καθημερινά τις ιδέες του στους παίκτες και δούλευε το μυαλό τους.
Όπως μας δήλωσε και ο αρχηγός εκείνης της ομάδας, Πέτρος Λεβέντης:
«Η προετοιμασία είχε να κάνει με τη βελτίωση της αντίληψης και της επικοινωνίας. Έπρεπε να πάρουμε την πληροφορία και να την κάνουμε κτήμα μας»
Ο Έλληνας τεχνικός κατάφερε να κερδίσει την εμπιστοσύνη των ποδοσφαιριστών του και να πάρει από τον καθένα το μέγιστο. Αντιμετώπισε κάθε παίκτη ξεχωριστά, αναλύοντας τα χαρακτηριστικά του και αξιοποιώντας τα με τον πιο κατάλληλο τρόπο μέσα στο σύνολο. Παράλληλα, σε κάθε ευκαιρία μιλούσε δημόσια με σεβασμό και εκτίμηση για τους παίκτες του, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο τη σχέση προπονητή-ομάδας.
Ένα πλάνο με πέντε σχηματισμούς
Η τακτική φιλοσοφία του Τάκη Γκώνια στην Καλλιθέα της σεζόν 2016/17 βασίστηκε σε μια σειρά από προκαθορισμένες μεταβάσεις. Δεν υπήρχε στατικός σχηματισμός. Υπήρχε προσαρμογή, αυτοματισμός και διαρκής μεταβολή, ανάλογα με τη φάση του παιχνιδιού.
3-2-5
Στην αρχική φάση ανάπτυξης, όταν η κατοχή ξεκινούσε από τον τερματοφύλακα, τα στόπερ άνοιγαν, ο αμυντικός μέσος χαμήλωνε ανάμεσά τους και τα πλάγια μπακ συγκλίναν στον άξονα. Την ίδια στιγμή, οι εξτρέμ και οι υπόλοιποι μέσοι προωθούνταν στην τελική γραμμή. Το σχήμα γινόταν 3-2-5, με στόχο να κρατηθεί ο αντίπαλος χαμηλά, να δημιουργηθεί χώρος για build-up και να αποτραπεί το high press.
3-3-4
Όταν η μπάλα περνούσε από τον τερματοφύλακα στους αμυντικούς, η διάταξη άλλαζε σε 3-3-4. Οι παίκτες κυκλοφορούσαν τη μπάλα με ταχύτητα και ασφαλείς μεταβιβάσεις, διατηρώντας τον έλεγχο του ρυθμού.
2-4-4
Μόλις η κατοχή μεταφερόταν στο επιθετικό τρίτο, η ομάδα τοποθετούνταν σε διάταξη 2-4-4. Εδώ, η μπάλα πήγαινε μόνο μπροστά. Συνήθως, κατευθυνόταν στα πλάγια, όπου υπήρχε υπεραριθμία. Όταν προωθούνταν από τον άξονα, βασική επιδίωξη ήταν η γρήγορη εναλλαγή και το «1-2».
Αν η κατοχή χανόταν, ακολουθούσε άμεση πίεση. Οι παίκτες που βρίσκονταν κοντά στη φάση προσπαθούσαν να επανακτήσουν τη μπάλα ή να σταματήσουν την αντεπίθεση με φάουλ, ώστε να υπάρξει ανασύνταξη.
5-2-3
Σε φάση άμυνας, όταν η μπάλα βρισκόταν στον αντίπαλο τερματοφύλακα, η Καλλιθέα σχηματιζόταν σε 5-2-3. Με αυτόν τον τρόπο έκλεινε τους διαδρόμους για κοντινές μεταβιβάσεις, ενώ είχε πλεονέκτημα σε μακρινά βολέ.
4-3-3
Όσο ο αντίπαλος προχωρούσε με τη μπάλα, η διάταξη γινόταν 4-3-3. Η αμυντική γραμμή διατηρούσε πολύ υψηλή θέση, τόσο για να περιορίσει τις αποστάσεις μεταξύ των γραμμών όσο και για να εφαρμόσει παγίδες οφσάιντ, γεγονός που έκρυβε σημαντικό ρίσκο.
Η Καλλιθέα παρουσίασε επίσης πολλές οργανωμένες κομπίνες σε στημένα, ενώ η κυκλοφορία της μπάλας στο επιθετικό τρίτο γινόταν με ταχύτητα και άμεσες αποφάσεις.
Το τακτικό πλάνο του Τάκη Γκώνια είχε έναν σαφή στόχο, να εξασφαλίζει στην ομάδα συνεχές πλεονέκτημα, τόσο σε θέση όσο και σε αριθμό, ανεξαρτήτως φάσης παιχνιδιού. Ήταν ένα μοντέλο απαιτητικό, με αυστηρές απαιτήσεις πειθαρχίας και φυσικής κατάστασης, αλλά και με ξεκάθαρη αγωνιστική ταυτότητα. Μια ιδέα τολμηρή, σχεδόν «πειραματική», που σε πολλά σημεία της λειτούργησε ως ποδοσφαιρικό εργαστήριο δοκιμών.
Μεταξύ ιδέας και εφαρμογής
Παρά το γεγονός πως το πλάνο του Τάκη Γκώνια είχε συγκεκριμένη προσέγγιση και τακτικό βάθος, οι συνθήκες για να εφαρμοστεί στην πράξη δεν ήταν ιδανικές. Η Καλλιθέα διέθετε ένα ρόστερ που προερχόταν κατά κύριο λόγο από χαμηλότερες κατηγορίες, με παίκτες που δεν είχαν την απαιτούμενη εμπειρία σε υψηλότερο επίπεδο και σίγουρα δεν είχαν ξαναδουλέψει σε τέτοιο τακτικό πλαίσιο. Αυτό σήμαινε πως, πέρα από την προσαρμογή στο ίδιο το πρωτάθλημα, οι ποδοσφαιριστές χρειαζόταν να «εκπαιδευτούν» από την αρχή σε έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο παιχνιδιού.
Παρότι η δουλειά στην προετοιμασία ήταν εντατική και μεθοδική, δεν υπήρχε ο απαιτούμενος χρόνος για να αποκτηθεί το επίπεδο ομοιογένειας που απαιτούσε ένα τόσο απαιτητικό σύστημα. Η φιλοσοφία του προπονητή ήταν ξεκάθαρη και το ποδοσφαιρικό πλάνο δομημένο, όμως η εφαρμογή του απαιτούσε ακρίβεια, ταχύτητα σκέψης και τεχνική συνέπεια, που δεν μπορούσαν πάντα να εξασφαλιστούν.
Η έλλειψη ευελιξίας αποτέλεσε επίσης εμπόδιο. Η επιμονή στο αγωνιστικό στυλ της ομάδας, ακόμη και όταν οι συνθήκες του αγώνα δεν το ευνοούσαν, άφησε την Καλλιθέα εκτεθειμένη, ειδικά σε αναμετρήσεις που απαιτούσαν πιο ρεαλιστική προσέγγιση. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η επιλογή της πολύ υψηλής αμυντικής γραμμής και της εμμονής στο τεχνητό οφσάιντ. Σε αρκετές περιπτώσεις αυτό λειτούργησε, όμως υπήρξαν και στιγμές που κόστισε, είτε με γκολ, είτε με χαμένες ισορροπίες.
Τέλος, η συνολική φιλοσοφία χτίστηκε χωρίς να ληφθεί υπόψη η ιδιομορφία του ίδιου του πρωταθλήματος. Η Β’ Εθνική της εποχής δεν προσφερόταν εύκολα για πειραματισμούς, λόγω των κακών αγωνιστικών χώρων, της έντασης των παιχνιδιών και της προτεραιότητας στο αποτέλεσμα έναντι του θεάματος. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η καινοτομία του Γκώνια περισσότερο αδικήθηκε, παρά αναδείχθηκε.
Εν κατακλείδι, το πλάνο είχε λογική, τακτικό ενδιαφέρον, και ξεκάθαρη φιλοσοφία, αλλά δεν ήταν ρεαλιστικά εφαρμόσιμο στο συγκεκριμένο περιβάλλον.
Βρήκε την «Ιθάκη» στην Άιγυπτο
Ο Τάκης Γκώνιας ήθελε νικητής του κάθε αγώνα να είναι το ποδόσφαιρο και τους τρεις βαθμούς να παίρνει η ομάδα που παρουσιάστηκε καλύτερη στον αγωνιστικό χώρο, όμως δε λειτουργεί έτσι το άθλημα.
Στη συνέχεια της πορείας του βρέθηκε στον Εργοτέλη, όπου εφάρμοσε τις ιδέες του με περισσότερη ισορροπία και προσαρμοστικότητα, καταφέρνοντας να παρουσιάσει ένα σύνολο που συνδύαζε ουσία και φιλοσοφία.
Ακολούθησε το κεφάλαιο της Αιγύπτου, με τον Γκώνια να αναλαμβάνει αρχικά τη Wadi Degla και στη συνέχεια την Pyramids, την οποία οδήγησε στη δεύτερη θέση του πρωταθλήματος, την καλύτερη της ιστορίας της.
*Θα ακολουθήσουν οι δηλώσεις του Ανδρέα Τσίπρα και του Πέτρου Λεβέντη, για την εμπειρία τους στην Καλλιθέα του Τάκη Γκώνια.
